Uitgelicht

Jan Steen (Leiden, 1625/6 – Leiden, 1679), “De sater en de boer”

Doek
Datering: ca. 1660
97 x 120 cm
Inv.nr. 111-1946, Cat. nr.157

Dit werk illustreert een fabel van de Griekse schrijver Aesopus. Een boer ontmoet in het bos een sater en neemt hem mee naar huis. De sater ziet hoe de boer zich in de handen blaast om die te warmen en vervolgens over de soep blaast om die te koelen. De sater is dan zo onthutst over de inconsequentie van de mens, dat hij terug het bos in vlucht. Dit was een geliefd verhaal in de 17de eeuw en Jan Steen heeft meerdere versies van deze fabel geschilderd. Wat de mensen van die tijd waarschijnlijk zo aantrok, is de moraal van de dubbelzinnige mens: met dezelfde handeling wil hij twee tegenovergestelde doelen bereiken.

 
 
 
 
 
 
 
 

“Willem Buytewech (Rotterdam, 1591/2 – Rotterdam, 1624), “Herbergscéne”

Doek op paneel
Datering: ca. 1615-20
52 x 62 cm
Inv.nr. 150-1946, Cat.nr.28

Van Willem Buytwech zijn maar zes werken ter wereld bekend. Bredius herkende dit werk toen het hem onder ogen kwam echter meteen als één van Buytewech’s hand. Buytewech schilderde bij voorkeur vrolijke gezelschappen. Hij verduidelijkte een moraal door het tegendeel te laten zien. Net als in dit exemplaar. We zien twee rijk en modieus geklede jonge mannen, rokend en drinkend, die worden beroofd door een waardin terwijl zij zitten te luisteren naar een fluitspeler. De muzikant heeft de klaverenboer in zijn muts gestoken, deze speelkaart was het symbool van de zot of de nar en had de bijnaam ‘het gebedenboek van de duivel’.

In zijn tijd stond Willem Buytewech bekend als ‘Geestige Willem’, vanwege zijn artistieke vindingrijkheid. De jong gestorven kunstenaar was ook een voortreffelijk etser.